380x80 400x80

Cümhuriyyət nazirinin səsini radiodan eşidən qardaşnəvəsi...

Siyasət

13.01.2018 | 21:26 Oxunub: 70


Parafraz Elnur Astanbəylinin təqdimatında "Cümhuriyyətin şifrələri" silsiləsindən növbəti yazını təqdim edir:

Toğrul Cuvarlının adı çoxlarına tanışdır. İstər elm sahəsində, istərsə də jurnalistikada çalışanlara.

İxtisasca fizikdir.

Kino sahəsində xeyli çalışmışdı. 

Yüksək intellektə və mədəniyyətə sahibdi Toğrul müəllim.

Son illərdə “Turan” İnformasiya Agentliyində ekpert kimi çalışırdı.

“Alma” qəzetini çıxardığımız vaxtlarda Toğrul müəllimlə tanış olmaq, onu dinləmək fürsəti yaxalamışdım.

O zaman bilmişdim ki, Toğrul  müəllim Cümhuriyyət nazirlərindən biri Xəlil bəy Xasməmmədlinin qardaşı nəvəsi imiş.

Xəlil bəy Azərbaycanın ilk ədliyyə naziridir.

Cümhuriyyət hökuməti Ədliyyə Nazirliyinin yaradılmasını ona tapşırmışdı. Və o, bu tapşırığın öhdəsindən layiqincə gəlməyi bacarmışdı. 

Cümhuriyyətin iki hökumət kabinetində isə daxili işlər naziri postunu tutmuşdu.

Xəlil bəy Cümhuriyyətin devrildiyini İstanbulda eşitmişdi, o vaxt burada konsul idi.

Elə orada da dünyasını dəyişib və dəfn edilib.

Onun özü kimi hüquqşünas olan qardaşlarından biri 1925-ci ildə bolşeviklər tərəfindən qətlə yetirilib.

Ümumiyyətlə isə, İstanbulda olmasına baxmayaraq, həm Xəlil bəy özü, həm də onun Azərbaycanda (Gəncədə) yaşayan qardaşları, yaxınları Sovet repressiyalarının acılarını yetərincə yaşayıblar.

Qayıdaq Toğrul müəllimə... 

Bu dəyərli insanın illər öncə “Azadlıq” radiosunda Xəlil bəy Xasməmmədli haqqında hazırlanan verilişdə səsləndirdiyi xatirəsi mənim üçün unudulmazdır:

“Xəlil bəyin ölüm tarixi bəzən 1947, bəzən isə 1945-ci il göstərilir. Mənim anam, yəni onun qardaşı qızı Dilguşə xanım həmişə deyirdi ki, o, 1945-ci ildə vəfat edib. Amma mənim yadıma gəlir ki, “Amerikanın səsi” radiosunda “Azərbaycan” adlı veriliş var idi.  SSRİ-yə qarşı “soyuq müharibə” məqsədilə təzə-təzə görülən işlərdən biri idi. Mən Xəlil bəyin səsini 1946-cı ildə (1939-cu il doğumlu Toğrul müəllimin həmin vaxt artıq 7 yaşı vardı – E.A) oradan eşitmişəm. O zaman alman “pryomnik”lərinə gecə vaxtı qorxa-qorxa qulaq asırdıq. Elə bil ki, mən onun səsini radiodan eşitdim. Anama dedim ki, onun səsini eşitmişəm. Anam inanmadı. O, həmişə deyirdi ki, əmisi 1945-də ölüb...”

Bu xatirəni mənim üçün unudulmaza çevirən məqamı, ya da məqamları anlatmağı, bu xatirədəki ağrını, iztirabı, nisgili ifadə etməyi çox istərdim, ancaq nə yazıq ki, sözlər bunda acizdir. Ya sözlər, ya da qələm...

***

Bunu da yazmaqda fayda var.

Toğrul müəllim anasının istəyi üzərinə, yanlış xatırlamıramsa, bir neçə dəfə İstanbula – Xəlil bəyin qəbrini tapmağa gedib, lakin hər dəfə əliboş dönüb.

2012-ci ildə isə saytlar yazdılar ki, həmin məzar tapılıb. 

O da məlum oldu ki, Toğrul müəllimin anası səhv etmirmiş – qəbrin üstündə Xəlil bəyin, həqiqətən də, 1945-ci ildə dünyasını dəyişdiyi yazılıb.

Qəribədir, bəs Toğrul müəllim 1946-cı ildə radiodan kimin səsini eşitmişdi?

Bəlkə, ili yanlış xatırlayırdı? Bəlkə, efirdən adı yanlış eşitmişdi? Ya da bəlkə, həqiqətən də, o səs Xəlil bəyin səsi imiş, öncəki illərdə yazıya alınıbmış?

Bilmirəm.

Ancaq bu suallar belə, həmin xatirənin nisgilini, ağrısını, iztirabını əsla azaltmır.

Hətta ola bilsin, bir az da artırır.

Elnur ASTANBƏYLİ
Xeber365.com



Siyasət

23.02.2018 | 13:47

Rəsulzadənin Stalinə məktubu - Mətn

21.02.2018 | 16:28Test ucun yazilmis xeber
13.02.2018 | 22:53

Qaradağa Heydər Əliyevin adı verilsin - Təklif

08.02.2018 | 13:37

YAP İlham Əliyevin prezidentliyə namizədliyini irəli sürdü

08.02.2018 | 09:49

YAP-ın qurultayı keçirilir

06.02.2018 | 22:36

“Sosial şəbəkələr idarəolunmaz amilə çevrilib” - MSK sədri

06.02.2018 | 21:45Seçkiqabağı təşviqatın başlama və bitmə müddəti məlum oldu
06.02.2018 | 20:23Növbədənkənar prezident seçkiləri ilə bağlı Təqvim Planı qəbul edildi
06.02.2018 | 19:32

MSK növbədənkənar prezident seçkilərini aprelin 11-nə təyin etdi

05.02.2018 | 20:15

Seçkilər niyə apreldə keçirilir? - Rəsmi

31.01.2018 | 22:49

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə - kiçik ölkənin böyük şəxsiyyəti

31.01.2018 | 18:27Mirhəsən Seyidov: “Azərbaycanın gənclər siyasəti bir çox ölkələrə nümunədir”
31.01.2018 | 10:32Rəsulzadənin anadan olmasından 134 il ötür
29.01.2018 | 12:42

Mərkəzi Cümhuriyyət Parkı salına bilər

26.01.2018 | 16:45

Düşüncədəki reallıqlar - Pərviz Sadıqov

26.01.2018 | 14:38Lənkəran hadisələrindən 28 il ötür
22.01.2018 | 20:46

Səməd Seyidov AŞPA-nın vitse-prezidenti seçildi

22.01.2018 | 14:38AŞPA-nın yeni prezidenti seçildi
21.01.2018 | 17:30Ərdoğandan 20 Yanvar paylaşımı
21.01.2018 | 15:37

Rəsmi Bakıdan “Zeytun Budağı” açıqlaması: “Terrorun kökü kəsilməlidir”

20.01.2018 | 09:4820 Yanvar faciəsindən 28 il keçir
19.01.2018 | 09:49

“Sahil” bağı “Cümhuriyyət” bağı adlandırılsın” - Rəşad Məciddən təklif

16.01.2018 | 13:47Xalq Cümhuriyyətinin İranla münasibətlərinə həsr olunmuş kitab
13.01.2018 | 21:26Cümhuriyyət nazirinin səsini radiodan eşidən qardaşnəvəsi...
07.01.2018 | 15:38

Şəfi bəyin qurumayan göz yaşları... - Cümhuriyyət-100

31.12.2017 | 09:54

Dünya azərbaycanlılarının Həmrəylik günüdür

16.12.2017 | 19:48Mehriban Əliyeva ordenlə təltif edildi
15.12.2017 | 19:41Rəsulzadə Mittenvald düşərgəsindən Türkiyəyə necə döndü?
01.12.2017 | 18:52

Oqtay Əsədovdan xəbərdarlıq: "Telefonda qurdalanmağı yığışdırın!"

01.12.2017 | 10:40

Türkiyədən Ermənistana təyyarə rəysi açılacaq?