380x80 400x80

Cəfər Cabbarlının narahat qızı - İradə Tuncay yazır

Ədəbiyyat

14.02.2018 | 16:55 Oxunub: 93

Dəfələrlə görüşmüşdük onunla. Niyəsə heç üz cizgilərinə diqqət eləməmişdim. Ölüm xəbərini alandan şəkillərinə baxıram. Atasına çox bənzəyir. Görmədiyi atasına. Daha doğrusu, görüb də atası olduğunu hiss etmədiyi atasına.

Ömrü boyu bu adın kölgəsi yaşatdı onu. Bu dünyayla vidalaşanda da nəhəng atasının adıyla getdi - Cəfər Cabbarlının qızı vəfat etdi dedilər. Uzun ömür yaşadı Gülarə xanım. Gənc ikən ölüm adlanan o geniş körpüdən keçən atasının da əvəzinə yaşadı sanki. Həyatı boyunca da atasının xatirəsin yaşatdı. Yaşadığı məmləkətdə nə qədər insana ad vermiş atanın qızı Gülarə. Bəlkə vaxtı çatsaydı Gülarəni də hansısa dramın baş qəhrəmanı edərdi. Amma özündən sonrakı dramın həyat adlanan səhnə təcəssümü Gülarə xanımın əlində oldu. Əlbəttə, ailə də buna rəvac verirdi - ömür-gün yoldaşı Seyfəddin Dağlı da çox zəhmət çəkirdi. Amma... Yenə əsas yük təbii ki, Gülarə xanımın idi.

Bütün xatirələri belə başlayırdı - anam deyərdi ki... Nə qədər söhbətlər eləmişik onunla. İndi gözlərini yumduğu evin tikilməyindən, atasının dostlarından, evin səs-küylü vaxtlarından, əsərlərin yazılma prosesindən danışmışdı. Heykəlin qoyulmasından danışmışdı...

Bakıdakı məşhur heykəllərin yanından ötüb keçəndə bəlkə hansınızınsa ürəyində bir hiss, bir duyğu oyanırsa və bu duyğular sizi məcbur eləyirsə ki, qayğılar altında əzilən varlığınızı dikəldib yuxarıya baxasınız, nə görəcəksiniz, kimi görəcəksiniz? Sizi ucalığa, işığa səsləyənlərimi, ya sizi alçaldıb rəzil eləyənlərimi? Heykəllər sizin yaddaşınızda hansısa ötüb getmiş bir xatirəni canlandıra bilirmi? Əgər bilirsə, bu soyuq daşların sizin taleyinizdə, həyatınızda azacıq da olsa hərarət, istilik payı var. Heykəllərin də insanlar kimi qəribə taleyi olur. Təntənələrlə hündür məqamlara qalxırlar, eyni təmtəraqla da vaxtilə onlara əl çalanların ayaqları altına düşürlər. Bəzən də sökülmürlər, amma xidmət etdikləri ideologiya lazımsız, gərəksiz olur. Böyük istedadlarını, ilhamlarını sərf edib yaratdıqları lazımsız, gərəksiz olur. Bax o zaman həmin bu heykəllər soyuq daşdan başqa bir şey olmayacaq. 

Bəziləri əllərini qaldırıb xoş gələcəyə də baxırlar. Düşüncəli, düşüncəli əlləri qoynunda bu millətin sabahı nə olacaq da deyirlər.

Cabbarlının heykəli şəhərin ən gur, izdihamlı bir yerindədi. Dayandığı yüksəklikdən aşağı baxır. Baxır və ömrü boyu dərdlərini yazdığı xalqının - alçaldılmış, təhqir olunmuş, həyatın dibində yaşayan insan mənzərələrini görür. Bu yer qəribə bir yerdir və Cabbarlı bizə elə burdan baxmalıydı.

Narahat idi Gülarə xanım. Bu günün insanının Cabbarlını anlamayacağından narahat idi... 

Yaradıcı insanların yaradanla birbaşa təması var. Yaradan öz övladını yer üzünə göndərib sonra çarmıxda əzab verdi. Yaradıcılar öz övladlarını bu dünyaya gətirib çarmıxdan da betər əzablara düçar etdilər, sürətli templə yaşayıb 35 yaşında bu dünyadan köç eləmiş bir insanın memuar yazacaq imkanı olacaq deyildi. Onun kim olduğunu, nəçi olduğunu təbii ki, əsərlərindən öyrənməyə cəhd eləmək olar. Bioqraflar sənətkar ömrünü xronoloji ardıcıllıqla yaza bilirlər. Amma bu xronologiya 20 yaşlı bir gəncin bəlkə 50 yaşlı müdrik bir insanın ürəyindən keçirə biləcəyi hissləri, ağrıları necə anladığının, yaşadığının izahını verə bilmir. 35 illik həyatında hər qəhrəmanı ilə yaşadığı insan ömürlərini hesablasaq, o, bəlkə 135 il yaşamışdı. Böyük sənətin gözəgörünməz alt qatlarında böyük ağrı yatır. Və bir gün bu ağrı özünə yol tapıb üzə çıxırsa, qəlpə-qəlpə aləmə səpələnirsə, bu istedaddır... Bu istedad insanın fiziki ömründən kəsib, mənəvi ömrünə əbədiyyət calaya bilər!

Gülarə xanım daşıyırdı bu ağrıları....

Bu dünyanı yaradanmı yaratdı, yaradıcılarmı? Kimə inanaq, onamı, yaradıcılaramı, gözümüzlə gördüklərimizəmi? Və gördüklərinizin ürəyinizdə şəkk-şübhə toxumları səpdiyi olubmu heç.... Gülarə xanım daşıyırdı bu ağrıları.

O yerdə ki, havasız bir mühitdə bir udum havanın, çirkabın içində bir içim suyun həsrətindəsən - çırpınıb-çabalayıb özünü qurtarmaq istəyirsən, uzaqdan ilğım kimi bir yol görünür. Bir Ağ yol. Gülarə xanım atasının ardıyca getdi. Ölüm adlanan o məchulda atası ürək dolusu - QIZIM deyəcək bəlkə?

İnsan da nədir - əvvəli torpaq, sonu torpaq...

İradə TUNCAY
adalet.az




Ədəbiyyat

20.02.2018 | 10:45

“Kitabi Dədə Qorqud”un Vatikan nüsxəsi nəşrə hazırdır

19.02.2018 | 21:36

Umberto Eko ilə ilk və son görüş… - Kamal Abdulla

19.02.2018 | 15:42

Abidə əsərlərin müəllifi Toni Morrison - Tərcümə

19.02.2018 | 13:27

O bülbül ölməyib, ötməyə davam edəcək - Fariz Bayramov yazır

19.02.2018 | 11:37

Mübariz ruhlu alim, incə duyğulu şairə - Tahirə Qürrətül-Eyn

18.02.2018 | 19:44

Əliağa Vahidi öldürən tibb bacısı - Araşdırma

18.02.2018 | 17:30

Ədəbsiz ədəbiyyata doğru - Şərif Ağayar yazır

18.02.2018 | 13:45

“Əgər ən yaxın dostun müharibədə ölmüşsə...” - Rasim Qaraca

17.02.2018 | 21:55

Dəbiyyat - Nemət Hacıəliyev

17.02.2018 | 13:27

Yubiley mükafatı veriləcək - “Qızıl Buker”

17.02.2018 | 11:48

Məşhur yazıçıların fobiyaları - Azər Qismət yazır

16.02.2018 | 17:53

“Anarın kitablarını yalnız zəhərlənmiş beyinlər yandırmaq istəyər” - Rəşad Məcid

16.02.2018 | 16:46Ahmet Altana ömürlük həbs cəzası
16.02.2018 | 00:20

“Sevgini gizlətmək mahalmış demə!..” - Bəxtiyar Vahabzadənin şeirləri

15.02.2018 | 22:54

Skarpionkanın gözləri - Şəfa Vəlinin hekayəsi

15.02.2018 | 19:48

Biz modernist olmaq istəyirik! - Aqşin Yenisey yazır

15.02.2018 | 17:34On beş adda uşaq ədəbiyyatı nəşr olundu
15.02.2018 | 11:45

Rus qızına görə oğlunu evdən qovan Xalq yazıçısı - İsmayıl Şıxlı

15.02.2018 | 01:53

Milad hədiyyəsi - Sevgililər gününə özəl hekayə

14.02.2018 | 22:29

Sevgisizlik - Ceylan Mumoğlu yazır

14.02.2018 | 20:56İrfan Çiftçiyə Bəxtiyar Vahabzadə Mükafatı təqdim olundu
14.02.2018 | 19:45

“Sən zəriflik tanrısı, qadının ötəsisən...” - 20 ən gözəl sevgi şeiri

14.02.2018 | 18:53

“Zülmətdə bir Alatoran” - Rasim Qaracadan yeni kitab

14.02.2018 | 16:55

Cəfər Cabbarlının narahat qızı - İradə Tuncay yazır

14.02.2018 | 15:50

Çəhrayı çarx - Sərdar Amin yazır

14.02.2018 | 14:36Beynəlxalq kitab bağışlama günüdür
14.02.2018 | 11:43

Nabokovun məhəbbət məktubları - Maraqlı

13.02.2018 | 16:30"Azərbaycan-Türkiyə ədəbi əlaqələri" çərçivəsində silsilə tədbirlər
12.02.2018 | 19:23Səməd Vurğunun “Seçilmiş əsərləri” nəşr olundu
12.02.2018 | 18:22Müşfiq Xan kitabının çapı üçün kampaniyaya başladı